|
TEKSTİLTEK
KALİTE YÖNETİMİ AÇISINDAN MAMUL DİZAYNI
1-Tanım : Mamul dizaynı ; bir işletmenin üreteceği mamulün fiziksel özelliklerini ve fonksiyonlarını açıkça belirleme amacına yönelmiş bir faaliyettir.
Bu faaliyeti yapan kişiye TASARIMCI denir.
Bu konuyu tekstil açısından ele alırsak ;
Tasarımcı ; yaygın olarak iyi motifler çizen , armonik renkler kullanan raport tekniklerini bilen desinatördür.
İşlem bütünün son derece ilginç serüveni göz önüne getirildiğinde bu olgu desenlemeden başka bir boyuta sahip olmaktadır. Bunun için belirli bir birikim deneyim gerekir ve öncü fikirler üretip , özgün sonuçlar önerebilen tasarılar geliştirmeyi iş edinmiş yaratıcı bir elemanın devrede bulunması gerekir. Bu da desinatör değildir. Tekstil endüstrisinde iş verenlerin çoğu bu görevi , kazandıkları uzun tecrübeler sonucu üstlenmiş durumdadırlar. Oysa işini çok iyi bilen , son derece zevkli biri bile olsa , patron kendisini çizim ve tasarım ile ifade edebilen kişi değildir.
Görüldüğü gibi tasarım , yani dizayn bilinmeyenin keşfi veya icat değildir ama , son derece kompleks bir işlemler zinciridir. Bu yönüyle , uygulama sistematiğidir. Bu uygulama sonuçta , maliyeti ve görünümü ile kabul edilebilir olmalıdır.
Moda olan renk ve desenlerle de bir kumaşın metrelerce üretimin de ana sorun maliyet , nitelik , döküm , tuşesi , beğeni uyandırma gibi benzer hususların çözümüdür. Ardından giyecek olanın beklentileri yada kullanımdaki biçimlendirilmesi gelecektir. Elyaf , büküm , strüktür , renk , desen gibi her konu , askeri paralel oranda , önemde ve kumaşın göreceği iş ile uyumlu olmak durumundadır. Tasarlamak ve üretmek için gerekli işçilik araştırma harcanan zamandan daha fazla mal olur.
Tasarımın gelişmesinde bazı engeller vardır. Bunların en önemlisi ucuza mal etme diğer bütün sınırlamaların önüne geçerek baskın hale gelir. Ekonomik yönden verilecek kararlar göreceli olsa da tasarımda en önemli faktör olma ölçüsü değişmez.
Mamul dizaynın gelişim aşamalarını kapsamalı şemalandırmak mümkündür.
2_Mamul Dizaynını Etkileyen Faktörler
Sosyolojik Etkiler ;
Mamul dizaynında , ürünü kullanacak olan toplumum sosyal yapısı göz önünde bulundurulmalıdır. O anki toplumun yapısı , mamul dizaynının çevresi daraltılır yada genişletilir. Bu etkileri göz önünde bulundurarak mamul dizaynı oluşturulmalıdır.
Toplumu oluşturan insanların yaşam biçimleri , alışkanlıkları vardır. Modacılar bunları değiştirmek istemişlerse de özellikle erkeklerde pek başarılı olamamışlardır. Ama kadın giyiminde esneklik söz konusudur. Çünkü kadınlar değişime açıktırlar.
Gelenek göreneklerin giyim tarzı üzerindeki etkisi özellikle İslam Ülkeleri ile Avrupa Ülkeleri arasında görülebilir. Ayrıca aynı ülkelerde yöreler arasındaki giyim farklılıkları da , buna örnek olarak verilebilir. Bunlar yüzyıllardan beri yerleşmiş , kolay kolay değişmeyen farklılıklardır.
Teknolojik Etkiler ;
Yeni giysi modellerinin derhal sunulabilmesi için bilgisayarın olanaklarından yararlanılması , modern teknolojinin en önemli sonuçlarından biridir. Müşteriye bir takım giysi stillerini , farklı kumaş , renk ve desenleriyle birlikte birlikte sunabilmek ve birçok seçeneğin derhal görülmesini sağlamak , karar verme sürelerini kısaltmakadır.
Pastalın en az fire verecek şekilde yerleştirilmesi , markalama ve kesme talimatlarının hızla verilebilmesi bilgisayar teknolojisi sayesinde olmaktadır. Görüntülerin renkli olarak kağıtlara aktarılmasıyla katalogların hazırlanması sağlanırken , stilistlere yaratıcılıklarını kullanma olanağı verilmektedir. Hazır giyim otomasyonunda bir sonraki aşamayı , otomatik markalama ve kesme oluşturmaktadır. Bilgisayarın hafızasında mevcut olan koordinatlarla , markalama sorununun en basite indirgendiği ve otomatik kesme aletinin kontrolü ile bu işin hiç hatasız yapılabildiği dikkate alınarak , planlama ve kesme işlemleri süresinden 1, 2 haftalık zaman kazanmak mümkündür. Hammadde kullanımında da bu metotla % 2 /3 kazanç sağlanabilmektedir.
Hazır giyim sektöründe , görme ve dokunma duyuları olan robotların algılama yeteneklerinin arttırılarak , esnek bir üretim sistemine geçiş amaçlanmaktadır. Sonuçta hazır giyim piyasasında rekabetin ; tasarımda orjinallik , kişilik değerlerinin ortaya çıkartılması ve emek üretim esaslarına dayalı olarak yapılabileceği , bunun ise ancak bilgisayarlı tasarım ve üretimle mümkün olabileceği kesinlik kazanmıştır.
Tasarım metotları da , bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler sonucunda yapısal değişimler göstermektedir. Çeşitli bilgisayarların , kameraların , ekranların ve yazıcı çizici sistemlerin bir arada bulunduğu tasarım stüdyoları , giderek elektronik laboratuarların görünümünü almaya başlamıştır.
Tekstil ürünlerini kullanan sektörlerin teknolojilerindeki gelişmelerin tasarımcıya olan etkileri de oldukça fazladır. Öte yandan iletişim , tasarımcıyı ve dolayısıyla da tekstil tasarımını etkileyebilmektedir. Renkli televizyondan dünyanın herhangi bir ülkesindeki sosyal ve kültürel gelişmeleri anında izleyen , belgeseller yada en ilgi duymadığı bir programa göz atan tekstil tasarımcısının , bunu bazen farkında olamadan ürünlerine yansıttığı bir gerçektir.
Teknolojik gelişmeler her şeyi , insanları ve bu arada tekstil tasarımcısını ve tabii bütünüyle tekstil tasarım faaliyetlerini de çok yönlü olarak etkilemektedir. Çünkü teknolojik gelişmeler ;
Bilinen bütün sistemleri ve metotları değiştirebilmekte ,
Yeni sistemler ve metotlar geliştirmektedir.
İklim Şartları ;
Hazır giyim üretiminde yaşanılan çevre önemlidir. Çünkü insanı dış etkenlerden koruyan giysidir. Mamul dizaynı yapılırken kullanılan malzeme ve model hava şartlarına uygun seçilmelidir ki ; ince veya kalın seçerek yada dolgu maddesi kullanılarak giysiye istenilen özellik verileceği gibi , özellikle sıcak iklimlerde , renkleri açık tonlarda kullanılarak amacına uygun dizayn yapılmış olsun.
Moda çok değişken bir faktördür. Özellikle hazır giyim sanayinde modanın etkisi oldukça fazladır. Bir mamulün dizaynında belirli modacıların sunduğu modeller arasında en çok tutulanlar , toplumu da etkileyerek , o giysilerin satımında talep oluştururlar. İnsanlar sürekli bir yenilik arayışında olduklarından modanın etkisinden kurtulmak imkansızdır.
Mamul dizaynında , moda olan renk ve desenler kullanıldığı ölçüde talebe doğru karşılık vermiş olunur ve ürün satılır. Ancak çok klasikleşmiş renk , desen ve modeller bunun dışında tutulmalıdır. Yine özellikle hazır giyim alanında modanın yakından izlenmesi mamul dizaynının başarısını olumlu yönde etkileyecektir.
Ekonomik Faktörler ;
Kişilerin ekonomik durumları , alım güçlerini de etkilemektedir. Aslında bir mamulün kalitesi ilk anda önemli bir faktördür. Fakat kişilerin ekonomik durumları onları mamulün fiyatına dikkat etmelerini zorunlu kılmaktadır. Bir mamul dizayn edilirken , tüketici tarafından satın alınması nihai amaç olduğuna göre , maliyetinin belli sınırları geçmemesi gerekir. Ürün son derece güzel ve kullanışlı olabilir , ama fiyatı alıcının gücünün çok üstünde ise , kısıtlı sayıda alıcının ilgisini çekebilir. Bu da kısıtlı sayıda satış demektir. Sonuç olarak , kar oranı düşük olacaktır , o nedenle amaca yönelik mamul dizayn edilirken , kalite fiyatı arasında bir denge kurulması şarttır.
Yaş ;
Hazır giyim mamul dizaynında yaş , önemli bir faktördür. Çünkü her yaşa göre model ve çizgiler değişmektedir. Bununla birlikte kumaş cinsi , renk , kullanılan tüm malzeme ve aksesuarlar da değişmektedir.
Görünüm ;
Bir mamulün dizaynı yapılırken , hedeflenen kitlenin yaşam tarzı , vücut yapısı göz önünde bulundurulmalıdır. Çünkü bu , tüketici tarafından alınan bir mamulün kalitesi fiyatı modaya uygunluğu kadar önem taşır. Örneğin kısa boylu ve toplu kişiler boyuna çizgili ve koyu renkler seçmelidirler. Bunun tam tersi uzun boylu ve zayıf kişiler içinde kısa bol ve dar gözetmeksizin vücut hatlarını ortaya çıkaracak giysiler tercih edilmelidir.
Cinsiyet ;
Hazır giyim üretimi mamul dizaynının oluşumdan cinsiyet önemli bir etkendir. Çocuk yada yetişkinlerde olsun giysiler kadın – erkek ve çocuk olmak üzere bölümlere ayrılmalıdır.
Kültür Düzeyi ;
İnsanların ailelerinden çevrelerinden aldıkları eğitim sonucu kendilerinde oluşan bir kültür birikimi vardır ve bu gün geçtikçe yenilikler sonucu sürekli artmaktadır. Buna dayanarak bu kitlelerin görüşleri , zevkleri farklı olacaktır. Mamul dizaynının oluşumunda diğer etkenler kadar mamulü sunacağımız kitlenin kültür seviyesi yaşam tarzı dikkate alınmalıdır.
Çevre ve İletişim ;
İnsanlar ihtiyaçları doğrultusunda bir giysiyi satın alırken her ne kadar ekonomik açıdan , kültürel açıdan moda , görünüm ve diğer etkenleri göz önüne alıyorsa da çevrelerindeki iletişim kurdukları kişilerin giyim tarzını kullandıkları markaları da dikkate alarak seçim yapmaktadırlar.
Kalite ;
Her kişiye göre kalite anlayışı farklıdır. Bazıları yüksek fiyatlı bir malın kaliteli olduğunu , ucuz fiyattaki bir malın da kalitesiz olduğunu düşünürler. Oysa gerçek anlamda kalite ihtiyaçlar doğrultusunda amaca uygunluk derecesidir.
Bir malı kullanacak olan kişinin ihtiyacına ve ödeme koşullarına göre belirlenir. Yani üretilen her mamul kalite standartlarına uygun olarak üretilmektedir.
Marka İmajı
Bazı firmalar hem ürettikleri mamullerle ürünlerini reklam etme ve pazarlama şekilleriyle kısa bir sürede tanınırlar.Firma,hitap ettiği kitle tarafından talep alır. Ve belirli bir süre sonra tüketici,maldan çok markaya olan güveninden dolayı Markayı satın alır.
Kullanım Yeri
Üretilecek hangi alanda kullanılacağı,mamul dizaynını direkt olarak etkilemektedir.Örneğin spor yaparken giyilen bir giysi ile günlük giysiler arasında dizayn açısından büyük farklılıklar vardır.Bu farklılıklar,kullanılan makineden malzeme,aksesuar,iplik,dikiş tekniği ve stiline kadar değişir.
3-Kalite Kontrole Giriş
Tüm üretim alanlarında olduğu gibi,konfeksiyon sanayinin bütün dallarında kalite kavramı gittikçe önem kazanmaktadır.Özellikle son yıllarda dış pazarlara açılıp, diğer ülkelerin mallarıyla rekabete girişimiz üretimimizi daha seri ve kaliteli olarak gerçekleştirme zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır.Alıcı firmaların arzuları üzerine ihraç edilen malların bir çoğu ya gözetme firmaları veya alıcı firmaların veya alıcı firmanın ekspresleri tarafından kontrol edilmekte ve kalite onayı olmadan sevkıyat yapılmamaktadır.Bu durumda üretici firmaların veya aracı şirketlerin mutlaka,müşterinin kalite taleplerine uygun malı göndermesi gerekir. Aksi halde malda oldukça yüksek ıskonto yapılması,hatta malın reddedilmesi gibi tehliklerle karşılaşılmaktadır.O halde işletmeci ne yapmalı,nasıl bir sistem kurmalıdır ki,istenen taleplere cevap verebilsin?bunun için öncelikle KALİTE NEDİR?,NEREDE BAŞLAR?,soruları yanıtlamalıdır.
4-Kalite tanımı;
Kalite latince QULITAS demektir,ve nasıl olduğu anlamına gelen QUILAS sözcüğünden türemiştir. Sözlük anlamıAmaca uygunluk derecesiolarak tanımlanmaktadır.Tüketici amaçlarına uygunluk derecesi olarak kalite;mamüle istenilen özellikleri kazandırma faaliyetidir. Amerikan Kalite Organizasyon Birliğine göre Kalite; bir ürün yada hizmetin belirlenmiş bir gereksinimi karşılayabilmesi için taşıdığı hususiyet ve özelliklerin toplamıdır.
Dr. Jurana göre Kalite;kullanmak için uygunluktur.
Phillip ye göre Kalite;isteklere uygunluktur.
Dr. Kaoru Ishıwaya göre Kalite;dar anlamda ;Ürün KalitesiGeniş anlamda kalite;İş kalitesi, hizmet kalitesi, iletişim kalitesi, sistem kalitesi,firma kalitesi, hedef kalitesi, vb.dir.
Mamülün kalitesi, kullanacak olan kişinin gereksinim ve ödeme olanaklarına göre Belirlenmelidir.Bu durumda bir mamülün kalitesinden söz edilebilmesi için iki temel faktörün göz önüne alınması gerekir.Bunlar; a- Fonksiyonel özellikleri, b- Fiyatı
Mamülün kullanılacağı ihtiyaç yerine göre belirli bir görevi yerine getirilebilmesi için sahip olması gereken özelliklerin tamamı,fonksiyonel özelliklerdir.
Bunun yanı sıra pazara yönelik kalite ve tüketicilerin potansiyel istek ve ihtiyaçları, mamülün tercih edilme derecesi,fiziksel özellikleri,dizaynı ve maliyet unsurlarıda, alt faktörler olarak sıralanabilir.Bu kriterlerden biri veya her ikisi de gerektiği durumlarda,mamül kalitesini belirlemek amacıyla kullanılabilir.Bu kriterlerin seçimini etkileyen işletme politikası,mamul cinsi, üretim yöntemleri ve teknolojik olanaklar gibi
faktörler de dikkate alınır.Kısaca kalite;çok sayıda karmaşık faktörün etkisi altında değişmektedir.
Bir konfeksiyon mamulünün kalitesi;tüketici ihtiyaçlarını en ekonomik düzeyde karşılamayı amaçlayan imalat karakteristiklerinden oluşur.Alınan standart sonuçlara göre;kusurlu sayılan mamullerin kullanım ömrünün kısa oluşu,ihtiyaçları tam olarak karşılayamaması,estetik olmaması gibi dez avantajlarının yanı sıra,bu mamulün üreti mi için harcanmış olan enerji,hammadde,iş gücü ve zaman boşa harcanmış olacaktır.
Yapılan istatistiklere göre gelişmiş ülkelerde, ürün ve hizmetlerin optimum kalitede Yapılmaması sonucunda kullanılan kaynakların yaklaşık % 25’inin boşa harcandığı ortaya çıkmıştır.Gelişimini henüz tamamlamayan ülkemizde ise durum;özellikle ihracata yönelik konfeksiyon sanayiinde Pazar sorunu yaratmaktadır.
Kaliteyi Oluşturan Temel Unsurlar
Bir malın kalitesi,iki unsurun bileşimi olarak ortaya çıkar.
-Dizayn Kalitesi
Mamulün fiziksel yapısı ve özellikleri ile beraber tasarlanır.Boyut,ağırlık,hacim vb.fiziksel nitelikler gibi dizayn kaliteside ölçülerle belirlenir.Dizayn kalitesinin saptanmasında,biri kalitenin değerini,diğeri de maliyetini oluşturan iki parasal faktör arasında en uygun noktanın bulunmasına çalışır.Bir malın dayanıklılık süresi uzadıkça,artan fiyatı ödeyecek tüketici sayısı da hızla azalır..Kalite derecesi arttıkça maliyetlerde hızla artar.
-Uygunluk Kalitesi;
Dizayn kalitesi ile belirlenen spesifikasyonlara,fiziksel üretim esnasındaki uyma derecesidir.Belli bir düzeydeki uygunluk kalitesinin gerçekleştirilmesinde maliyetler arasında bir denge kurulmaktadır.Kalite kontrolünün etkinliği arttıkça,yani kalite spesifikasyonlarına uygunluk derecesi yükseldikçe,bozuk mal sayısı azalır.Dolayısıyla bozuk malların ortaya çıkardığı malzeme ve işçilik kayıpları ve tamir masrafları ile müşteri şikayetleri hızla azalır.Buna karşılık ölçme ve kontrol faaliyetlerinin yoğunluğu arttığından değerleme maliyetleri giderek yükselir. Koruma maliyeti;bozuk malın üretimine meydan bırakmamak amacı ile önceden alınan tedbirler için yapılan masraflardan oluşur.İşçi eğitimi,tamir,bakım,dizayn kontrolü vb. masraflar koruma maliyeti niteliğindedir.
Kalitenin Önemi
Tekstil endüstrisinde kalitenin,en az üretim ve maliyet kadar önemini arttıran nokta,tekstil endüstrisinin kendine özgü özellikleridir.Öncelikle hammaddetüm özellikleriyle büyük farklılıklar gösterilebilen bir materyaldir.Ana malzeme olan hammaddenin iyi yada kötü oluşu,mamül kalitesini bozan en önemli faktördür.
Tüketici alacağı mamülün ihtiyaçlarını giderebilmesini,uzun süre kullanılmasını zevkine ve bütçesine uygun olmasını ister.Tüm bu özelliklerin Aynı mamülde bulunması güçtür.Kalite kontrol,tüm bu özelliklerin bir arada olmasını sağlar.
Tüketici isteklerini en ekonomik düzeyde karşılamak amacıyla,işletme rganizasyonu içindeki çeşitli ünitelerin;kalitenin yaratılması, yaşatılması vegeliştirilmesi yolundaki çabalarını birleştirip koordine eden etkili sisteme TOPLAM KALİTE KONTROLU denir.
Kalitenin Amaçları
- Tüketiciye istekleri doğrultusunda mamul sunmak
- Uzun kullanım süresine sahip ürünler yaratmak.
- Hatalı mamülleri azaltarak kaynakların daha tasarruflu kullanılmasını
Sağlamak.
- Üretim hattındaki dar boğazı gidermek.
- Iskarta işçiliğin azaltılmasını sağlamak.
5-Kaliteli Üretim İçin Neler Yapılabilir?
Öncelikle;
- İşçiyi az rahatsız edici çalışma biçiminin saptanması.,
- Kalite özellikleri ve toleranslarının saptanması.,
- İşçinin işe uygunluğunun göz önünde bulundurulması.,
- İşçinin gözlerinin sağlam olup olmadığının kontrol edilmesi,.
- İşçinin iyi bir şekilde eğitilmesi ve istenilenlerin açıkça belirtilmesi.,
- Kalite özelliklerini göz önünde bulundurarak işe uygun birim zamanın hesaplanması gerekir.
Kaliteyi Aynı Seviyede Tutmak İçin;
- İşçilere, kalite kontrolcülere,idarecilere temel eğitim gördürmek,
- İşçilerde hataya rastlandığında, kontrolcülere 3 ayda bir,grup şefleri
ile haftada bir kalite toplantısı yaparak bilgileri taze tutmaya çalışmak,
- Yeni bir çalışma metodu veya materyal uygulandığında,kalite özelliklerini
ve toleranslarını devamlı olarak tamamlamak,
- Bütün ilgililerle,yeni bir çalışma metodu uygulandığında bilgi verip
eğitmek,
- Makina parkının, iş yeri şekillendirmelerinin ve ışıklandırmanın yeterli
olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
Kalite kontrol Sisteminin Kuruluşu
Kalite taleplerine cevap verebilmek için, belli bir kalite sistemi kurup bu çerçeve içinde hareket etmek gerekir.
Sistemi kurmadan önce işletmenin hangi noktadan bulunduğunu saptamak
amacıyla mevcut durum analizi yapılır.Analiz sırasında göz önünde bulundurulması gereken noktalar şöyle sıralanabilir:
- İşçinin eğitim düzeyi istenilen kaliteyi sağlayacak düzeyde midir?
- Kontrol kim tarafından,ne şekilde,hangi dökümanlarla,kaç kerede gerçekleşmelidir?
- Kalite kontrol organizyasyonu ne şekilde yürütülmektedir?
- Kalite kontrolcü için, parça başına ne kadar zaman verilmiştir?
- Müşteri şikayetleri nelerdir? % si nedir?
- Kalite kontrolcü tarafından hesaplanan işletmenin ortalama hata miktarı nedir?
- Her sezonda ne kadar tamir gideri olmaktadır?
- Analiz sonunda yapılacak uygulamada şu noktalar üzerinde durmak gerekir;
- Kalite özelliklerini ve toleranslarını bu iş yeri için tespit etmek;
- Son ve ara kontrol için iş akışını belirlemek, formlar geliştirmek,
- Numune kotrellerin metodunu ve miktarını tespit etmek.
- Tüm işyerlerinde (işçilere) ve grup şeflerine sistematik olarak kalite kontrol olarak bilgi vermek.
- Tüm idareci ( grup şefleri ) ve kontrolcüleri tespit edilen yöntemin iyi uygulanabilmesi için uygulamalı olarak eğitmek.
Japon Endüstriyel Standartlarının yaptığı tanıma göre , KALİTE KONTROL ; Tüketicilerin gereksinimlerini karşılayan kaliteli mal veya hizmetleri ekonomik olarak üreten bir üretim yöntemleri sistemidir.
Dr. Kauro Ishıkawa’nın tanımına göre ; Kalite Kontrol yapmak , en ekonomik , en kullanışlı ve tüketiciyi her zaman memnun eden kaliteli bir ürünü geliştirmek , tasarlamak , üretmek ve bakımını yapmak demektir.
Kontrol Denetleme Muayene
Kontrol Altına Almak
Hakim Olmak
Kalite kontrol hakimiyeti için ;
Tüketici isteklerini anlamak
Tasarım ( Mamul Geliştirme )
Proses Tasarımı
Üretim
Stok
Sevkıyat ( Ambalaj )
Servis
Bu aşamalar sonucunda kalitesiz üretim yapmak imkansızdır.
Bir ürünün , tüketici , istekleri araştırmasından başlayarak istediği nitelikli ürünün tüketicinin eline ulaşmasına kadar geçen aşamaların kaliteliğini sağlamak üzere yapılan kontrol işlemleri ( TKK ) Toplam Kalite Kontrolüdür.
Konfeksiyon Sanayiinde Kalite Kontrol
Günümüzde konfeksiyon sanayi özellikle ihracata yönelik çalışan firmalar ele alındığında , titiz bir çalışmayı gerektiren , kaliteyi esas alan , istenilen standartlara uygunluğu gözeten kombine bir çalışmanın gözlendiği bir iş dalıdır.
Konfeksiyon , seri ve temiz bir üretimi şart kılan zorunlu bir daldır. Bu konu özellikle ihracata yönelik olarak çalışmalarını sürdüren firmalarda daha büyük önem kazanmaktadır. Ayrıca alınan siparişin zamanında yetişmesi de , an az kalite kadar önemlidir. Sonuçta belli bir zaman aralığında , kaliteli bir mal üretebilmek , esas alınmalıdır. Son yıllarda dışa açılmayı ilke edinmiş Türkiye için , Konfeksiyon ihracatı yapan firmaların , Avrupa ve Amerikaya gönderdikleri mamullerin , özenli bir çalışmanın ürünü olması şart olmalıdır. Bu şartı yerine getirebilmek için kalite kontrol konusuna önem vermek zorundadır.
Konfeksiyon konusunda kalite kontrol , diğer sanayi dallarındaki kalite kontrollerden bazı noktalarda farklılık göstermektedir. Bu farkları özetlemek gerekirse; Çoğu yabancı ülke firmalarında otomasyonun oldukça ileri saflara varmış olmasına karşın , ülkemiz bu konuda daha başlangıç noktasındadır.
Özellikle Almanya , İngiltere , Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş sanayilere sahip ülkeler bazında , tekstil sektörü incelenecek olursa , geri kalmışlığımızda emekleme niteliğindeki ilerlememizin yetersizliği de kolayca fark edilebilir. Bu açığı kapatmak için imkanlar dahilinde tekniği ilerletmeli , temiz ve bilinçli çalışılmalıdır. Çünkü konfeksiyon sanayiinde kalite kontrol ; makine ayarı ve düzgünsüzlüğünden çok insan dikkati üzerine yoğunlaşır. Hata oluşumu bazında kalite kontrolün yorumlanmasını , ayrıca kullanılan hammadde , üretilecek mamulün amaca uygunluğu , piyasada firmanın yaratmayı hedeflediği imaj vb. hepsi birden kalite kavramını oluşturur ve kalite kontrolün kapsamına girer. Kalite kavramını oluşturan ve kalite kontrolün kapsamına giren her detay titizlikle incelenmeli ve gözden geçirilmelidir. Tüm bu detayları ele aldığımızda , Türkiyedeki konfeksiyon işçilerinin çalışma şartlarını da göz önüne almak gerekir. Ülkemizde konfeksiyon sektöründe görev yapanlar , kalifiye eleman olarak yetişmişlerdir. Mühendis ile işçi arasında ara görevi üstlenecek teknik eleman yetiştiren okular çok azdır. Sonuç olarak , bilgisizliğin ve aceleciliğin sonucu kalitesiz mal üretimi olmaktadır. En çok titizlik gösterilmesi gereken kalite kontrol bölümünde maalesef en ucuz en kalifiyesiz elemanlar çalıştırılmaktadır. Halbuki teknolojisi daha gelişmiş ülkelerde , bunun tam tersi görülmektedir.
Müşteriye sunulan malın dışı kadar içi de temiz , itinalı ve düzgün olmalıdır. Bunun için numune safhasında , dışı incelendiği gibi iç dikiş temizliğine , düzgünsüzlüğüne dikkat edilmelidir. Daha numune safhasında o modelin uygulanacağı kumaş , o modelde kullanılacak yapım tekniği ve temizlik konuları kontrol altına alınırsa , seri üretim büyük oranda kaliteli , sorunsuz ve en az hata ile gerçekleşir.
Her geçen yıl ekonomik gelişmeler hızla artmakta , buna paralel olarak da uyuşmazlıkları gidermeye , teknik güvenceyi sağlamaya , alınan veya satılan malın kalitesine , standartlara uygunluğuna verilen önemle o oranda artmaktadır. Tüm bu nedenlerden ötürü ekonomik gelişmelerin içinde , gözetim şirketlerinin ve onların kontrol sonrası düzenleyecekleri raporların önemi artmıştır. Kuruluşlar gözetim şirketlerinden söz konusu malın üretiminin her aşamasında kontrollü yetenek , teknik testlerin paketlenmesini ve etiketlenmesinin ölçülerinin ağılıklarının sayımını ve sonrada yüklemeye nezaret edilmesi gibi detayları talep edebilirler ve kontrol sonuçları her aşamada üreticiye ve alıcıya yazılı olarak bildirilir. Sonuçlar verilere uygun bulunmuş ise ; sertifika düzenlenir. Eğer sonuçlardan şartnameye uygun olmayan maddeler ve bölümler varsa alıcıya malın teknik şartlara uyulması için gerekli yeni çalışmanın yapılmasını talep eder. Ya da kendisi üretici ile anlaşarak gerekli değişiklikleri yapar.
İthalat ve ihracata hızlı değişen teknoloji alıcı istekleri değişen piyasa koşullarının verimliliğini ve kaliteyi etkileyen nedenler bilgi ve uzmanlık dalı isteyen bir hale dönüşmüştür. Tüm bu nedenlerle sorunların , kuruluşların kendi başına çözülmesi de gittikçe zorlaşır. Firmaların her dalda uzman kişileri de çalıştırmayacağı da göz önüne alınarak hemen hemen her ülkede gözetim şirketleri kurulmuştur. Gözetim şirketlerinin tek bir amacı vardı. O da gelebilecek rizikoları önlemektir. Gözetimi isteyen tarafın isteği doğrultusunda gözetim üç aşamada yapılır.
Üretim başlangıç kontrolü IPC Inıta Production Check.
Üretim ara kontrolü ( DUPRO During Production Check )
Final kontrol ( FRI Final Random Inspection )
8 Toplam Kalite Kontrolü
Toplam kalite kontrol kavramı 1957 yılında Dr. Armand V. Feigen Baum tarafından ortaya atılmıştır. Dr. Feigen Baum a göre toplam kalite kontrol : Bir organizasyondaki değişik bölümlerin kalite geliştirme , kalite düzeyini koruma ve kalite iyileştirme çabalarını birleştirerek üretim ve hizmetlerin en ekonomik düzeylerde yapılması ve müşterilerin tam tatminini sağlayan etkin bir sistemdir. Toplam kalite kontrole ;
Pazarlama
Tasarım
İmalat
Muayene
Sevkıyat
Gibi bütün bölümlerin katılması gerekir.
Toplam kalite kontrolüne doğu ve batı yaklaşımını ele alırsak ; doğu ( Japonlar) toplam kalite kontrole belli bir bölümün sorumluluğunda değil ortak sorumlulukla ve kolektif olarak yaklaşmalıdırlar. Dr. Kauro İshikawa , şirketin bütün bölümlerindeki her bir elemanın kalite kontrolü öğrenmesi uygulaması ve çalışmalara katılmasıdır Diyerek toplam kalite kontrolü tamamlanmıştır. Toplam kalite kontrolünün konu olarak da çok geniş bir kapsamı vardır. Bu kapsam kalite kontrolü yanı sıra ;
Maliye kontrolü ( Kar ve Fiyat kontrolü )
Miktar kontrolü ( üretim miktarı satış miktarı stok miktarı )
Teslim tarihini içerir.
Danışmanlık kuruluşu QCL ise şöyle bir tanım yapmıştır. Toplam kalite kontrolü müşterilerin %100 tatmin edilmesi organizasyonundaki herkesin doğru olarak yapılması durumudur. Bu tanım oldukça geneldir. Fakat QCL toplam kalite kontrolün esas unsurlarını , 16 madde de toplamıştır.
a. Devrimsel hız
b. Organizasyon kültürü
c. Bağlılık
d. Plan
e. Sürekli gelişim
f. Ölçüm
g. Herkesin katılımı
h. % 100 standartı
i. Tanıma ve takdir uygulaması
j. Müşteri odağı
k. Önlemek muayene değil
l. Eğitim ve uygulamalı öğrenim
m. Toplam kalite süreci
n. Kalite gelişimi = Verimlilik gelişimi
o. Girdi kaynakları
p. Bürokrasi
Bu doğrultuda kalite kontrolü uygulanmaktadır.
9 Kalite Güvenliği
Kalite kelimesi son yıllarda gittikçe artan sıklıkla artan sıklıkla söylenen bir slogan haline gelmiştir. Tüketicinin güvenilirlik ve maliyet değerleri hakkında giderek bilinçlenmesi , temin ettiği madde , mamul ve hizmetlerin yüksek kalitede olması hususunda gösterdiği özen ve ayrıca ticarete giderek önem kazana rekabet ortamı, dikkatleri kalite konusunda yoğunlaştırmıştır. Pazardaki bu temel değişikliğin nedeni, gerek firmaların gerekse, tüketicilerin yaşam biçimlerini mamul ve servislerin güvenilir ve tatmin edici olmasına verdikleri önemden kaynaklanmaktadır. Mal ve hizmet üretimindeki toleransları bu derece dar olması , diğer bir değişle hataya tahammül edilememesi , dünya pazarlarındaki rekabeti ve yoğun bir şekilde arttırmıştır. Kaliteli kavramına bakış açısı zamanla değişmiştir. Klasik anlamda kalite kontrolü ile , hataların yakalanması; hedefi güdülürken , çağdaş anlamda ;hataların önlenmesi ve sıfır hata ; hedefi ile bunu gerçekleştirecek sistemin kurulması ön plana çıkmaktadır. Bu iki yaklaşımı şöyle özetlemek mümkündür.
Klasik anlamda kalite yaklaşımı
- Kaliteye ulaşmanın odak noktası muayenedir.
- Kalite ayıklama ile elde edilir.
- Kalite kontrol ile gerçekleşir.
- Kaliteye erişmenin sorumluluğu kontrol şubesindedir.
- Hatasız üretim mümkün değildir,
- Ayıklama yapılır.
- Kalitesizliğin maliyeti burada yeniden işleme ve garanti giderleridir
- Yan sanayii ile olan ilişkiler kısa sürelide olabilir , burada fiyat unsuru etkindir.
- Malzeme girdisinde muayyene tek çaredir.
Çağdaş anlamda kalite yaklaşımı
- Kaliteyi sağlayan sürecin yeteneğinin artırılması hedeftir.
- Kalite üretim sürecinin planlanması ile elde edilir.
- Kalite üretim ile gerçekleşir.
- Kaliteye erişme herkesin görevi olup,sorumluluk eşittir.
- Sıfır hatalı üretim mümkündür.
- Kalitesizliğin uluslar arası rekabet ortamındaki maliyeti , çok büyük boyutlardadır.
- Yan sanayi ile olan ilişkiler bir ortalık yaklaşımına dayanır.
- Malzeme girdisi sağlayan sanayide kalite planlaması ve süreç kontrolü uygulamaları için yardım edilmelidir.
Kalite güvenliği için koşullar
Kalite güvenliği anlayışını , uluslar arası standartları yansımış olması önemli bir aşamadır. Ancak bu sistemde yaşamın aktarılması , kişi, kurum ve ülkeler bazımda farklılıklar gösterecektir. Standartlar sadece kavramları ve ilkeleri ortaya koyar. Bunların uygulanmasında bir dizi koşulun gerçekleşmesi gerekir. Bu koşullar şöyle sıralana bilir:
- Sosyal koşullar
- Teknolojik donatım kalitesi ,
- Yöntemlerin kalitesi
Bu koşullar içinde insan faktörü en önemli faktördür. Çünkü insan;
- Tüketici olup, kalite onun beğenisi ile ölçülür.
- İnsan tüketicidir ve bu yönüyle sistemi kuran , politikaları belirleyen , uygulayan ,planlayan , donanımı seçen ve onu kullanan . personeli seçen ve yöneten , nihayet denetleyen ve karar verendir.
Bu özelliklerden hareketli ;
- Kalite güvenliği için önce insan motivasyonunu yeterli düzeyde sağlanması gerekir.
Ayrıca insan eğitiminin kalite güvenliği için yeterli düzeyde ve sürekli bir şekilde yürütülmesi başarının anahtarıdır.
10 ; Kalite çemberleri
Kalite çemberleri toplam kalite çemberleri kontrol felsefesinin en son tamamlanan öğesidir.
Kalite çemberi doğu tarafından şöyle tanımlanır:
Katle kontrol faaliyetlerinin gönüllü olarak aynı iş yerinde yürüten küçük bir gruptur. Bu küçük grup sürekli olarak firma çapında kalite kontrolün parçası olarak bütün üyeleri katılımıyla kendini geliştirme ve karşılıklı gelişme , atölye denetimi ve ilerleme, kalite kontrol tekniklerini yararlanma işlerini yürütür.
Kalite çemberi batı tarafında şöyle tanımlanır:
Gönüllü olarak bir araya gelen , benzer işlerde çalışan , küçük bir çalışanlar grubudur. Bu küçük grup düzenli olarak toplanır. Kalite ve üyelerin kendi iş alanlarındaki sorunları saptar , inceler ve çözer.
Bu tanımlar incelendiğinde küçük farklılıklar görülmektedir. Bunun sebebi de doğu ve batı kültürü sosyal yaşantısı , bakış açıları değişiklikliğinden kaynaklanmaktadır.
Kalite konusunda uzman Dr. Ishıkawa , toplam kalite kontrolün bir parçası olan kalite çemberlerin faaliyetlerin sürdürülmesinde , üç temel fikir olduğunu savunmaktadır.
Şirketin iyiye gitmesine ve gelişmesine katkıda bulunmaktadır
İnsana saygı geliştirmek için mutlu ve anlamlı çalışanların yapabileceği bir iş ortamının geliştirmek ,
İnsanların yeteneklerinin tam olarak gösterebilmeleri için fırsat ve insanlara sınırsız olarak sağlamak.
Bu temel amaçlarla ilişkili olarak Japon bilim adamları ve mühendisliği birliği 1970 de aşağıdaki amaçları birleşmişlerdir.
Usta başı ( ilk amirlerin ) yönetim yeteneklerini geliştirmek ve gelişmenin kişilerin ve kendilerini geliştirmeleri ile sağlamayı teşvik etmek.
İnsana saygıyı geliştirmek , içinde mutlu ve anlamlı çalışmaların yapabileceği bir iş ortamı yaratmak.
İnsanların yeteneklerinin tam olarak gösterebilmeleri için fırsat sağlamak , insanlara sınırsız olanaklar yaratmak.
Dr. Kauro Ishıkawa , kalite çemberleri faaliyetlerini yürütülürken dikkat edilmesi gereken on noktayı da şöyle belirtmektedir.
Gönüllülük
Kendini geliştirme
Grup etkinliği
Bütün çalışanların katılımı ,
Kalite kontrol tekniklerinden yararlanma ( kaliteye hakim olma)
Çalışma ortamıyla yakından ilgisi olan faaliyetler
Kalite kontrol faaliyetlerinde süreklilik ve canlılık
Karşılıklı gelişme
Özgürlük ve yaratıcılık
Kalitenin , sorunların ve gelişmenin farkında olmalıdır.
Kalite çemberler Toplam kalite kontrol olmadan yaşayamaz. TKK nın bu önemli bileşeni yaşatabilmek için ;kalite çemberlerinde mühendis gözüyle değil , insan ilişkileri uzmanı gözüyle bakmak gerekir. Yine Dr. Ishıkawa kalite çemberleri faaliyetlerini destekleyici bazı etkinliklere değinmiştir.
Bunları :
Toplantılar
Çemberler arasında kuruluşlar arası ziyaretler
Müşteri şikayetlerinin çembere aktarılması
Ödüllendirme
Çemberler arası yarışmalar
Yıllık kalite çemberleri konferansları
Jusenin çok başarılı çalışmalarını uluslar arası toplantılarda tanıtması ve uluslar arası seyahatlerdir.
11. Sonuç ;
Böylece kalite kontrole gereksinim duyulmadan , hammaddede mamulü geçişteki tüm aşamalarda , müşterilerin isteği doğrultusunda gerçek kaliteli mal kendiliğinden üretilmiş olacaktır.
BU SAYFALAR DÜZENLENME AŞAMASINDADIR.
|
